သင္ခန္းစာမ်ား

ဘုရားပြင့္ေပၚသည့္အက်ိဳး

ဗုေဒၶါ ေလာေက သမုပၸေႏၷာ ဟိတာယ သဗၺပါဏိနံ

သံုးလူ႕ဆရာ ျမတ္ဗုဒၶသည္ သတၱ၀ါအမ်ား အက်ိဳးပြါးဖို႕ ထင္ရွားလူ႕ရြာ ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္လာေပ၏။

၁။ ဘုရားရွင္ေတာ္ မပြင့္ေပၚလွ်င္ လူေတာ္အမ်ား စိတ္ေကာင္းထားလည္း၊ ဤကားကုသိုလ္ အကုသိုလ္ႏွင့္ ထိုထိုဘံုဘ၀ မသိရ မ်ားလွ အျပစ္ေတြ။

၂။ ဘုရားရွင္ေတာ္ ပြင့္ထြန္းေပၚ၍ ေဟာေဖာ္ညြန္ၾကား ျမတ္တရားေၾကာင့္ ဤကားကုသိုလ္ အကုသိုလ္ႏွင့္ ထိုထိုဘံုဘ၀

သိၾကရ မ်ားလွေက်းဇူးေတြ။

တရားဂုဏ္ေတာ္(၆)ပါး ပါဠိ

၁။သြကၡာေတာ ဘဂ၀တာ ဓေမၼာ

၂။ သႏၵိ႒ိေကာ

၃။ အကာလိေကာ

၄။ ဧဟိပႆိေကာ

၅။ ၾသပေနယ်ိေကာ

၆။ ပစၥတၱံ ေ၀ဒိတေဗၺာ ၀ိညဴဟိတိ။

တရားဂုဏ္ေတာ္၏ အနက္အဓိပၸါယ္

၁။ ဘဂ၀ေတာ- ျမတ္စြာဘုရားသည္။ ဓေမၼာ၊တရားေတာ္ျမတ္ကို၊သြကၡာေတာ၊အစအလယ္အဆံုးသံုးပါးအစံု ေကာင္းျခင္းဂုဏ္ႏွင့္ ျပည့္စံုစြာ ေဟာၾကားေတာ္မူ၏။

၂။ ဓေမၼာ-တရားေတာ္ျမတ္သည္။ သႏၵိ႒ိေကာ-က်င့္ေဆာင္သူတို႕အား ယခုဘ၀ ပစၥကၡ၌ပင္ ဒိ႒ကိုယ္တုိင္ ေတြ႕ျမင္ခံစားရေသာ ဂုဏ္ေက်းဇူးအထူးႏွင့္ ျပည့္စံုေတာ္မူ၏။

၃။ အကာလိေကာ-ကာလမေရြ႕ က်င့္သည့္ေန႕ပင္ ေတြ႕ျမင္ယံုၾကည္ရေသာ ေကာင္းက်ိဳးခ်မး္သာႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏။

၄။ ဧဟိပႆိေကာ- လာေရာက္ရွုျမင္ ေက်းဇူးတင္ျမဲျဖစ္၍ လာပါ ရွဳပါ က်င့္ၾကံပါဟု မပါ ပါေအာင္ ေခၚဆိုသြတ္သြင္း တိုက္တြန္းျခင္းငွါ ထိုက္တန္စြာေသာ ဂုဏ္ထူး၀ိေသသနွင့္လည္း

ျပည့္စံုေတာ္မူ၏။

၅။ ၾသပေနယ်ိေကာ- မိမိကာယ အဇၥ်တၱတြင္ ရရွိေပါက္ေရာက္

ကိုယ္ေတြ႕ေျမာက္ေအာင္ ကပ္၍ေဆာင္ထုိက္ေသာ ဂုဏ္ထူး၀ိေသသႏွင့္လညး္ ျပည့္စံုေတာ္မူ၏။

၆။ ၀ိညဴဟိ-ပညာရွိသူ ရွင္လူအေပါင္း သူေတာ္ေကာငး္တို႕သည္။

ပစၥတၱံ-အသီးသီးေသာ မိမိတို႕သႏၱာန္၌ ။ ေ၀ဒိတေဗၺာ၊ခ်မ္းသာေလစြ ေကာင္းေလစြဟု ကာယစိတၱ သုခႏွစ္ျပင္၊ထင္ထင္ရွားရွား ခံစားသိျမင္ရေသာ ဂုဏ္ထူး၀ိေသသနွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

တံ- ထိုသြာကၡာတာအစ ေ၀ဒိတေဗၺာအဆံုး ဘ၀ဂ္ခ်ဳန္းမွ် ဘုန္းရွိန္ၾကီးမား ဂုဏ္ေျခာက္ပါးနွင့္ ျပည့္စံုေသာ တရားေတာ္ျမတ္ကို။ အဟံ- ခႏၶာ အာယတန ဓါတ္စုမွ်ကို ကာယသမုတ္ အကြ်ႏွ္ပ္သည္။ ၀ႏၵာမိ-သဒၶါစိတ္ေဇာ အာရံုေျပာ၍

မေနာ၀စီ ကာယညီလွ်က္ ဦးခ်ီးလက္မိုး ၾကာငံုျဖိဳးသို႔ ရွိုခိုးပါ၏ဘုရား။

တရားဂုဏ္ေတာ္ လုိရင္းအဓိပၸါယ္

၁။သြာကၡာတ ဂုဏ္ေတာ္

ျမတ္စြာဘုရား ေကာင္းစြာေဟာထားသည့္တရား ျဖစ္ျခင္းဂုဏ္။

၂။ သႏၵိ႒ိက ဂုဏ္ေတာ္

ကိုယ္တုိင္က်င့္လွ်င္ ကိုယ္တိုင္သိနိုင္ေသာတရားျဖစ္ျခင္းဂုဏ္။

၃။ အကာလိက ဂုဏ္ေတာ္

အခါမလပ္ အက်ိဳးေပးျခင္း မဂ္ရလွ်င္ အခုခ်က္ခ်င္း ျဖစ္ျခင္းဂုဏ္။

၄။ ဧဟိပႆိက ဂုဏ္ေတာ္

လာပါ က်င့္စမ္းပါဟု ရဲရဲ၀႔ံ၀ံ႔ ဖိတ္ေခၚထုိက္ျခင္း အစမ္းသပ္ခံနိုင္ျခင္းဂုဏ္။

၅။ ၾသပေနယ်ိက ဂုဏ္ေတာ္

မိမိစိတ္၌ အျမဲကပ္၍ ေဆာင္ထားသင့္ျခင္းဂုဏ္။

၆။ ပစၥတၱံ ေ၀ဒိတေဗၺာ ၀ိညဴဟိ ဂုဏ္ေတာ္

အရိယာတို႕သည္ နိဗၺာန္ခ်မး္သာကို အသီးသီး လက္ေတြ႕ခံစားနုိင္ျခငး္ ဂုဏ္။

တရားဂုဏ္ေတာ္ ကဗ်ာ

တရားဂုဏ္ေတာ္ ေသခ်ာမွတ္ဖို႕၊ကဗ်ာစပ္လုိ႕ ဆိုၾကမယ္

၁။ဘုရားေကာင္းစြာ ေဟာညြန္အပ္လုိ႕၊တရားေတာ္ျမတ္ ခိုင္မာတယ္။

၂။ကိုယ္တုိင္က်င့္ယင္ ကိုယ္တိုင္သိလို႕၊ မိမိရရ ေသခ်ာတယ္။

၃။အခုက်င့္ယင္ အခုထူးလုိ႕၊ အက်ိဳးေက်းဇူး ျမန္ဆန္တယ္။

၄။ လာပါ က်င့္ပါ ဖိတ္ေခၚအပ္လို႕။စမ္းသပ္ခံေၾကာင္း ေၾကညာတယ္။

၅။ ကိုယ္ႏွင့္စိတ္မွာ ျမဲေဆာင္အပ္လုိ႕။ ထပ္ၾကပ္မကြာ အားထားဖြယ္။

၆။ အရိယာဆို ကိုယ္စီသိလို႕၊ထိထိမိမိ ခံစားတယ္

တရားဂုဏ္ေတာ္ ေျခာက္ျဖာပဲကြယ္ အသဲစြဲေအာင္ မွတ္ၾကကြယ္

မွတ္ကြယ္…………မွတ္ကြယ္ ။

တရားဂုဏ္ေတာ္ပြါးမ်ားရက်ိဳးျပ ကဗ်ာ

၁။ ကိေလ မေႏွာင့္ ၂။ စိတ္စဥ္ေျဖာင့္၏

၃။ ဘုန္းေခါင္ေဟာၾကား ၊တရားရိုေသ

၄။ သဒၶါေစြ၍ ၅။ ႏွစ္ေထြပီတိ

၆။ သည္းခံခ်ိ၏ ၇ ။ ေစတီပုံလား

၈။ တရားႏွင့္ေန ၉။ ထင္ေပ ဟိေရာတ္

၁၀။ စိတ္ညြတ္ဓမၼ ၁၁။ မဂ္မရလည္း ေရာက္ထ မမွား

နတ္ရြာလားသည္၊ တရားဂုဏ္ေတာ္ပြါးက်ိဳးတည္း။

သံဃာဂုဏ္ေတာ္(၉)ပါး ပါဠိ

၁။ သုပၸဋိပေႏၷာ ဘဂ၀ေတာ သာ၀ကသံေဃာ။

၂။ ဥဇုပၸဋိ ပေႏၷာ ဘဂ၀ေတာ သာ၀က သံေဃာ။

၃။ ဥာယပၸဋိ ပေႏၷာ ဘဂ၀ေတာ သာ၀ကသံေဃာ။

၄။သာမီစိပၸဋိ ပေႏၷာ ဘဂ၀ေတာ သာ၀က သံေဃာ။

ယဒိတံ စတၱာရိ ပုရိသယုဂါနိ အ႒ပုရိသ ပုဂၢလာ ၊ဧသာ ဘဂ၀ေတာ သာ၀က သံေဃာ။

၅။ အာဟုေနေယ်ာ။

၆။ ပါဟုေနေယ်ာ။

၇။ ဒကၡိေဏေယ်ာ။

၈။အဥၨလီ ကရဏီေယာ။

၉။ အႏုတၱရံ ပုညေခတၱံ ေလာကႆာတိ။

သံဃာဂုဏ္ေတာ္၏ အနက္အဓိပၸါယ္

၁။ ဘဂ၀ေတာ-ျမတ္စြာဘုရား၏ ။ သာ၀ကသံေဃာ- သီလ၀န္ ဂုဏ၀န္

ပညာ၀န္၊ကလ်ာဏပုထုဇဥ္ အရွင္မြန္ အရွင္ျမတ္တို႕ႏွင့္တကြ ပရမတၳသံဃာ အရိယာရွစ္ပါး တပည့္သား သံဃာေတာ္ျမတ္အေပါငး္သည္။

သုပၸဋိပေႏၷာ- အဓိသီလ အဓိစိတၱ အဓိပညာ သိကၡာသံုးရပ္ လြန္ေကာငး္ျမတ္ေသာ ပဋိပါတ္ဂုဏ္ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏။

၂။ ဘဂ၀ေတာ-ျမတ္စြာဘုရား၏။ သာ၀ကသံေဃာ- သီလ၀န္

ဂုဏ၀န္ ပညာ၀န္၊ကလ်ာဏပုထုဇဥ္ အရွင္မြန္ အရွင္ျမတ္တို႕ႏွင့္တကြ ပရမတၳသံဃာ အရိယာရွစ္ပါး တပည့္သား သံဃာေတာ္ျမတ္အေပါငး္သည္။ ဥဇုပၸဋိပေႏၷာ- အဓိသီလ အဓိစိတၱ အဓိပညာ သိကၡာသံုးရပ္ လြန္ေျဖာင့္မတ္ေသာ ပဋိပါတ္ဂုဏ္ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

၃။ ဘဂ၀ေတာ-ျမတ္စြာဘုရား၏။ သာ၀ကသံေဃာ- သီလ၀န္

ဂုဏ၀န္ ပညာ၀န္၊ကလ်ာဏပုထုဇဥ္ အရွင္မြန္ အရွင္ျမတ္တို႕ႏွင့္တကြ ပရမတၳသံဃာ အရိယာရွစ္ပါး တပည့္သား သံဃာေတာ္ျမတ္အေပါငး္သည္။ ဥာယပၸဋိပေႏၷာ-

အဓိသီလ အဓိစိတၱ အဓိပညာ သိကၡာသံုးရပ္ လြန္သင့္ျမတ္ေသာ ပဋိပါတ္ဂုဏ္ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

၄။ ဘဂ၀ေတာ-ျမတ္စြာဘုရား၏။ သာ၀ကသံေဃာ- သီလ၀န္

ဂုဏ၀န္ ပညာ၀န္၊ကလ်ာဏပုထုဇဥ္ အရွင္မြန္ အရွင္ျမတ္တို႕ႏွင့္တကြ ပရမတၳသံဃာ အရိယာရွစ္ပါး တပည့္သား သံဃာေတာ္ျမတ္အေပါငး္သည္။ သာမီစိပၸဋိပေႏၷာ-

အဓိသီလ အဓိစိတၱ အဓိပညာ သိကၡာသံုးရပ္ ရိုေသအပ္ေသာ ပဋိပါတ္ဂုဏ္ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

ယဒိဒံ=ယာနိ ဣမာနိ စတၱာရိ ပုရိသယုဂါနိ=အၾကင္ေလးပါးေသာေယာက္်ားျမတ္အစံုတို႕သည္၊

သႏၱိ-ရွိၾကကုန္၏။ ယဒိဒံ- ေယဣေမ အ႒ပုရိသပုဂၢလာ-အၾကင္ရွစ္ပါးေသာ ေယာက်္ားျမတ္တို႕သည္။ သႏၱိ-ရွိၾကကုန္၏။

၅။ ဘဂ၀ေတာ-ျမတ္စြာဘုရား၏၊ ဧသ-ဧေသာ သာ၀ကသံေဃာ-

ဤေလးစံု ရွစ္ပါး တပည့္သား သံဃာေတာ္ျမတ္ အေပါငး္သည္။

အာဟုေနေယ်ာ- အဂႏၱဳအား ရည္ရြယ္ထားေသာ အလွဴ၀တၳဳမ်ိဳးကို ခံယူျခင္းငွါ ထိုက္တန္စြာေသာ သီလဂုဏ္ သမာဓိဂုဏ္ ပညာဂုဏ္ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

၆။ ပါဟုေနေယ်ာ= လက္ေဆာင္အလို႕ငွါ ယူ၍လာေသာ လွဴ၀တၳဳမ်ိဳးကို ခံယူျခင္းငွါ ထိုက္တန္စြာေသာ သီလဂုဏ္ သမာဓိဂုဏ္ ပညာဂုဏ္ႏွင့္လညး္ ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

၇။ဒကၡိေဏေယ်ာ= ေနာက္ေနာက္ဘ၀ အက်ိဳးရဖို႕မ်ိဳးခ်တံုလတ္ ျမတ္ေသာအလွဴ ၀တၳဳမ်ိဳးကို ခံယူျခင္းငွါ ထိုက္တန္စြာေသာ သီလဂုဏ္ သမာဓိဂုဏ္ ပညာဂုဏ္ ႏွင့္လညး္ ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

၈။ အဥၨလီ ကရဏီေယ်ာ= လူ မင္း နတ္မင္း ျဗဟၼာမင္းတုိ႕၏

လက္အုပ္ခ်ီျခင္းကို ခံယူထိုက္ေသာ သီလဂုဏ္ သမာဓိဂုဏ္ ပညာဂုဏ္ တို႕ႏွင့္လည္း ျပည့္စံုေတာ္မူ၏ ။

၉။ ေလာကႆ- လူအေပါငး္၏၊ အႏုတၱရံ- အတုမရွိျမင့္ျမတ္ေသာ ၊ပုညေခတၱံ-ကုသိုလ္မ်ိဳးကို စိုက္ပ်ိဳးခ်ရာ လယ္ယာေျမေကာင္းသဖြယ္လည္းျဖစ္ေတာ္မူ၏ ။ တံ = သုပၸဋိပႏၷတာအစ ပုညေခတၱံ အဆံုး ဘ၀ဂ္ခ်ဳန္းမွ် ဘုန္းရွိိန္ၾကီးမား ဂုဏ္ကိုးပါးႏွင့္ ျပည့္စံုေတာ္မူေသာ သံဃာေတာ္ျမတ္ အေပါငး္ကို။ အဟံ- ခႏၶာ အာယတန ဓါတ္စုမွ်ကို ကာယသမုတ္ အကြ်ႏွ္ပ္သည္။ ၀ႏၵာမိ-သဒၶါစိတ္ေဇာ အာရံုေျပာ၍ မေနာ၀စီ ကာယညီလွ်က္ ဦးခ်ီးလက္မိုး ၾကာငံုျဖိဳးသို႔ ရွိုခိုးပါ၏ဘုရား။

သံဃာဂုဏ္ေတာ္ လိုရင္း အဓိပၸါယ္

၁။ သုပၸဋိပႏၷဂုဏ္ေတာ္= = အလြန္ေကာင္းျမတ္ေသာ ပဋိပတ္အက်င့္ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာဂုဏ္။

၂။ ဥဇုပၸဋိပႏၷဂုဏ္ေတာ္= =အလြန္ေျဖာင့္မတ္ေသာ ပဋိပတ္အက်င့္ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာဂုဏ္။

၃။ဥာယပၸဋိပႏၷဂုဏ္ေတာ္= =နိဗၺာန္ေရာက္ရန္ သင္ျမတ္ေသာအက်င့္ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာဂုဏ္။

၄။သာမီစိပၸဋိပႏၷဂုဏ္ေတာ္= =ရိုေသထိုက္ေသာ ပဋိပတ္အက်င့္ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာဂုဏ္။

၅။အာဟုေနယ် ဂုဏ္ေတာ္= = အေ၀းက ေဆာင္ယူလာေသာအလွဴ၀တၳဳကို ခံယူထိုက္ေသာဂုဏ္။

၆။ပါဟုေနယ် ဂုဏ္ေတာ္= =ဧည့္သည္အတြက္ စီမံထားေသာ

အလွဴ၀တၳဳကို ခံယူထုိက္ေသာဂုဏ္။

ရ။ဒကၡိေဏယ်ဂုဏ္ေတာ္= =ေနာင္ဘ၀အက်ိဳးရဖုိ႕ရန္ ရည္သန္ေသာ အလွဴကို ခံယူထိုက္ေသာဂုဏ္။

၈။အဥၨလီ ကရဏီယ်ဂုဏ္ေတာ္= = လက္အုပ္ခ်ီမိုး ရွိခိုးထိုက္ေသာဂုဏ္။

၉။အႏုတၱရံ ပုညေခတၱ ဂုဏ္ေတာ္= =ကုသိုလ္မ်ိဳးကို စိုက္ပ်ိဳးခ်ရာ လယ္ယာေျမေကာင္းႏွင့္ တူေသာဂုဏ္။

သံဃာဂုဏ္ေတာ္ ကဗ်ာ

သံဃာဂုဏ္ေတာ္ ေသခ်ာမွတ္ဖို႕၊ကဗ်ာစပ္လုိ႕ ဆိုၾကမယ္။

၁။ေကာင္းေကာင္းမွန္မွန္ က်င့္ၾကံတတ္တဲ့၊ဘုရားသားေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။

၂။ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ ညီညီ က်ုင့္ၾကံတတ္တဲ့၊ ဘုရားသားေတာ္ ျဖစ္ပါတယ္။

၃။နိဗၺာန္ရည္သန္ က်င့္ၾကံတတ္တဲ့၊ဘုရားသားေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။

၄။ရိုေသထုိက္ရန္ က်င့္ၾကံၾကတဲ့၊ဘုရားသားေတာ္ျဖစ္ပါတယ္။

· မဂ္ ဖိုလ္ေလးစံု ရွစ္စံုျပားတဲ့၊ဘုရားသားေတာ္ အရိယာကြယ္။

၅။ရပ္ေ၀းသည္လာ ဥစၥာမ်ားကို၊ ဦးဦးဖ်ားဖ်ား ခံထိုက္တယ္။

၆။ဧည့္သည္ဖို႕ရာ ဥစၥာမ်ားကို၊ ဦးဦးဖ်ားဖ်ား ခံထိုက္တယ္။

၇။ ေနာင္ဖုိ႕လွဴရာ ဥစၥာမ်ားကို ၊ဦးဦးဖ်ားဖ်ား ခံထိုက္တယ္။

၈။လက္အုပ္ခ်ီမိုး ရွိခိုးအထူးကို၊ဦးဦးဖ်ားဖ်ား ခံထိုက္တယ္။

၉။လူနတ္ျဗဟၼာ ေကာငး္မွဳမ်ိဳးကို၊ အပ်ိဳးထုိက္ဆံုး ယာေျမလယ္။

သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္ ကိုးျဖာပဲကြယ္၊အသဲစြဲေအာင္ မွတ္ၾကကြယ္။

မွတ္ကြယ္……မွတ္ကြယ္ ။

သံဃာဂုဏ္ေတာ္ပြါးမ်ားရျခင္းအက်ိဳး

၁။ ကိေလမေႏွာင့္ ။ ၂။ စိတ္စဥ္ေျဖာင့္၏။

၃။ ဘုန္းေခါင္သံဃာ ၄။ သဒၶါေစြ၍

၅။ ႏွစ္ေထြပီတိ ၆။ သည္းခံခ်ိ၏

၇။ ျပဳဘိ သမုတ္၊ဥပုသ္သိမ္ပမာ။

၈။ သံဃာႏွင့္ေန ၉ ။ ထင္ေပ ဟိေရာတ္

၁၀။ စိတ္ညြတ္သံဃ ၁၁။ မဂ္ မရလည္း ေရာက္ထနတ္ရြာ

ေကာင္းက်ိဳးလာသည္ သံဃာဂုဏ္ေတာ္ ပြါးက်ိဳးတည္း။

အိပ္ရာ၀င္ထ ရြတ္ဆိုၾက

(၁) မိုးခ်ဳပ္ေန၀င္ အျပင္မထြက္နဲ႕၊သရဲသဘက္ ဆြဲတတ္တယ္။

မဆြဲနုိင္ေအာင္ ဘုရားေပးတဲ့၊တရားေဆးနဲ႕ ေပါက္လုိက္မယ္။

တရားေဆးဟာ ဘယ္မွာတုန္းကြယ္၊ ငါ့လဲေပးအံုး (ေမာင္/မယ္)ရယ္

ဗုဒၶံ ဓမၼံ သံဃံ ရြတ္ကြယ္၊ သရဲလြတ္လုိ႕ ေျပးလိမ့္မယ္။

ေျပးမယ္၊ေျပးမယ္။

(၂) အိပ္ရာ၀င္ေသာ္ သတိရလို႕၊ဗုဒၶ ဓမၼ သံဃာရယ္။

ကိုးကြယ္ပါတယ္ စိတ္မွာညြတ္လို႕၊ ႏွဳတ္ပါတြတ္တြတ္ ရြတ္ရတယ္။

အိပ္ရာထျပန္ တစ္ဖန္ထပ္၍၊ မွန္မွန္မျပတ္ ရြတ္ပါကြယ္။

ေဘးအႏၱရာယ္ ရန္ေစြကင္းလို႕၊ ေကာင္းျခင္းသုခ ရလိမ့္မယ္။

ရမယ္……ရမယ္။

သရဏဂံုတည္မွ ျမင့္ျမတ္လွ

ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၦာမိ

ျမတ္စြာဘုရားကို ကိုးကြယ္ဟူ၍ ယံုၾကည္ဆည္းကပ္ပါ၏ ။

ဓမၼံ သရဏံ ဂစၦာမိ

တရားေတာ္ျမတ္ကို ကိုးကြယ္ရာဟူ၍ ယံုၾကည္ဆည္းကပ္ပါ၏ ။

သံဃံ သရဏံ ဂစၦာမိ

သံဃာေတာ္ျမတ္ကို ကိုးကြယ္ရာဟူ၍ ယံုၾကည္ဆညး္ကပ္ပါ၏ ။

ဒုတိယမၸိ = =ႏွစ္ၾကိမ္ေျမာက္လည္း

တတိယမၸိ = = သံုးၾကိမ္ေျမာက္လညး္ - ဆက္ ဆိုရန္။

သရဏဂံု အဓိပၸါယ္ အက်ယ္ဖြင့္

၁။ ဗုဒၶံ သရဏံ ဂစၦာမိ

ဗုဒၶံ = သစၥာေလးပါး ျမတ္တရားကို ပိုင္ျခားထင္ထင္ ကိုယ္တိုင္ျမင္၍ ျမင္ေစေဟာၾကား ျမတ္ဘုရားကို။ သရဏံ=ေဘးရန္ပယ္ေဖ်ာက္ ခ်မး္သာေရာက္ေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ေတာ္မူတတ္သျဖင့္၊ အျမတ္ဆံုး ကိုးကြယ္ရာဟူ၍။

ဂစၦာမိ = ယံုၾကည္သိမွတ္ ဆည္းကပ္ကိုးကြယ္ပါ၏ အရွင္ဘုရား။

၂။ ဓမၼံ သရဏံ ဂစၦာမိ

ဓမၼံ = မဂ္ေလးတန္ ဖိုလ္ေလးတန္ နိဗၺာန္ ပရိယတ္ ဆယ္ျဖာေသာ တရားေတာ္ျမတ္ကို။ သရဏံ=ေဘးရန္ပယ္ေဖ်ာက္ ခ်မး္သာေရာက္ေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ေတာ္မူတတ္သျဖင့္၊ အျမတ္ဆံုး ကိုးကြယ္ရာဟူ၍။

ဂစၦာမိ = ယံုၾကည္သိမွတ္ ဆည္းကပ္ကိုးကြယ္ပါ၏ အရွင္ဘုရား။

၃။ သံဃံ သရဏံ ဂစၦာမိ

သံဃံ = သမၼဳတိသံဃာ အရိယာသံဃာ ႏွစ္ျဖာေသာ သံဃာေတာ္ျမတ္အေပါင္းကို။ သရဏံ=ေဘးရန္ပယ္ေဖ်ာက္ ခ်မး္သာေရာက္ေအာင္ ေစာင့္ေရွာက္ေတာ္မူတတ္သျဖင့္၊ အျမတ္ဆံုး ကိုးကြယ္ရာဟူ၍။

ဂစၦာမိ = ယံုၾကည္သိမွတ္ ဆည္းကပ္ကိုးကြယ္ပါ၏ အရွင္ဘုရား။

အပါယ္ေလးပါး

ခ်မ္းသာကင္း၍ ကုသိုလ္ျပဳခြင့္ မရေသာ အရပ္ေလးမ်ိဳး။

၁။ ငရဲ = ငရဲထိန္း ငရဲမီးတို႕ျဖင့္ အျမဲညွင္းပန္း ႏွိပ္စက္ခံေနရ

ေသာ ဘံု။

၂။ တိရစၦာန္ = မဂ္ဖိုလ္မရနိုင္ပဲ ဖီလာကန္႕လန္႕သြားတတ္ေသာ

သတၱ၀ါ တို႕၏ ဘံု။

၃။ ျပိတၱာ = စားရမဲ့ ၀တ္ရမဲ့ ခိုကိုးရာမဲ့ျဖစ္ေနသူတို႕၏ ဘံု ။

၄။ အသူရကာယ္ = ျပိတၱာမ်ားထက္ပို၍ ဆင္းရဲငတ္ျပတ္ေသာဘံု

ü ေလာဘၾကီးသူ ေသလွ်င္မူ ေရွးရွုျပိတၱာ ဘ၀ ၊

ü ေဒါသၾကီးသူ ေသလွ်င္မူ ေရွးရွု ငရဲဘ၀၊

ü ေမာဟၾကီးသူ ေသလွ်င္မူ ေရွးရွု တိရစၦာန ၊

ကပ္သံုးပါး

ေဘးအႏၱာရာယ္က်ေရာက္ေနေသာ အခ်ိန္ကာလ (၃)မ်ိဳး ။

၁။ ဒုဗ ၻိကၡႏ ၱရကပ္ = ငတ္မြတ္ျခင္းေဘးဆိုက္ေရာက္ေန ေသာကာလ ။

၂။ သတၱႏ ၱရကပ္ =

လက္နက္ေဘး စစ္ေဘးဆိုက္ေရာက္ေနေသာကာလ။

၃။ ေရာဂႏ ၱရကပ္ =

ကူးစက္ေရာဂါ ေဘးအႏ ၱရာယ္ဆုိက္ေရာေနေသာကာလ။

ü ေလာဘၾကီးက ငတ္မြတ္ရ ဒုကၡကပ္ၾကီးဆိုက္။

ü ေဒါသၾကီးက သတ္ျဖတ္ၾက သတၳကပ္ၾကီးဆုိက္။

ü ေမာဟၾကီးက ဖ်ားနာၾက ေရာဂ ကပ္ၾကီးဆိုက္ ။

ရပ္ျပစ္ရွစ္ပါး

အျပစ္ရွိေသာ အရပ္ရွစ္မ်ိဳးကို ရပ္ျပစ္ရွစ္ပါး ဟုေခၚသည္။

၁။ ငရဲဘုံ ၂။ တိရစ ၦာန္ဘံု ၃။ ျပိတၱာဘံု ၄။ အရူပျဗဟၼာဘံု

(ရုပ္မရွိ) အသညသတ္ဘံု(နာမ္မရွိ) ၅။ ပစၥတၱရာစ္ =တိုင္းစြန္ျပည္ဖ်ား လမ္းပန္းခက္ခဲေသာ အရပ္ ၊လူရိုင္းေဒသ ။

၆။ မိစ ၦာဒိ႒ိ = မွားယြင္းေသာ အယူ၀ါဒရွိသူ

၇။ ဒုပၺည = ဥာဏ္မြဲ၍ လူစဥ္မမွီသူ

၈။ သာသနပ ကာလ = ဘုရားမပြင့္ေသာ အခါ ၊ဤအရပ္တို႕၌ ျဖစ္လာသူမ်ားသည္ ျမတ္စြာဘုရား၏ တရားေတာ္ကို နာၾကားခြင္မရ ၊နာၾကားရလွ်င္လည္း အဓိပၸါယ္မသိၾကေခ် ။

ရန္သူမ်ိဳးငါးပါး

ေရ မီး မင္း သူခိုး အေမြခံဆိုး။ ေရ လႊမ္းမိုးေသာေဘးရန္၊မီးေလာင္ျခင္းေဘးရန္ ၊ ရာဇ၀တ္ျပစ္ဒဏ္ခံရျခင္းေဘးရန္၊ ခိုး၀ွက္လုယက္ျခင္းခံရေသာ ေဘးရန္၊ မိဘ ပစၥညး္ကို ျဖဳန္းတီး၍ မိဘကိုႏွိပ္စက္တတ္ေသာ သားဆိုး သမီးဆိုးေဘးရန္တို႕ကို ဆုိလုိသည္။

၀ိပတၱိတရားေလးပါး

ေဖာက္ျပန္ခြ်တ္ယြင္းျခငး္တရားေလးမ်ိဳး ။

၁။ ဂတိ ၀ိပတၱိ = လားရာဂတိ ေဖါက္ျပန္ျခင္း၊အပါယ္ဘုံ၌ျဖစ္ျခင္း

၂။ ဥပဓိ ၀ိပတၱိ =ရုပ္ေဖါက္ျပန္ျခင္း၊ရုပ္ဆင္းအဂၤါ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခငး္။

၃။ ကာလ ၀ိပတၱိ = ေခတ္ပ်က္ျခင္း တရားဥပေဒျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ

ကငး္မဲ့ေသာ အခါ ကာလ ။

၄။ ပေယာဂ ၀ိပတၱိ = အားထုတ္မွဳ မမွန္ကန္ျခင္း၊ အကုသိုလ္အ

မွဳမ်ား၌ အားထုတ္ျခင္း၊အျပစ္က်ဴးလြန္ျခင္း။

ဗ်သန တရားငါးပါး = ပ်က္စီးျခင္းတရားငါးမ်ိဳး ။

၁။ ဉာတိ ဗ်သန = ေဆြမ်ိဳးပ်က္စီးျခငး္ ။

၂။ ေဘာဂ ဗ်သန = စည္းစိမ္ဥစၥာပ်က္စီးျခငး္ ။

၃။ ေရာဂါ ဗ်သန = ေရာဂါ ႏွိပ္စက္၍ ပ်က္စီးျခင္း။

၄။ သီလ ဗ်သန = အက်င့္သီလ ပ်က္စီးျခင္း။

၅။ ဒိ႒ိ ဗ်သန = အယူလြဲမွား၍ ပ်က္စီးျခင္း ။

ေဆာင္ပုဒ္

ဉာ ေဘာ ေရာဂါ ၊သီလာ ဒိ႒ိ၊ ငါးပါးရွိ ၊မွတ္ဘိ ဗ်သနတရား။

မွတ္ခ်က္ = သီလဗ်သနႏွင့္ ဒိ႒ိဗ်သနတို႕သည္ ဤဘ၀၌သာမက ေနာင္ဘ၀မ်ားစြာတို႕၌လည္း ဆင္းရဲျခငး္ကိုျဖစ္ေစသည္ ၊ အပါယ္သို႕ က်ေရာက္ေစသည္။

မဂ္တရား = ေလာဘစေသာကိေလသာကို ပါယ္သတ္၍ နိဗၺာန္သို႕ သြားေရာက္ေၾကာင္းျဖစ္ေသာ တရားလမ္း ။

ေသာတာပတၱိမဂ္၊ သကဒါဂါမိမဂ္၊အနာဂါမိမဂ္၊အရဟတၱမဂ္ဟူ၍

မဂ္ေလးပါးရွိသည္။

ဖိုလ္တရား = = မဂ္၏အက်ိဳးတရား ။ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကို ခံစားေစနိုင္ေသာ ဥာဏ္ ။ ေသာတာပတၱိဖိုလ္၊ သကဒါဂါမိဖိုလ္၊အနာဂါမိဖိုလ္၊ အရဟတၱဖိုလ္ဟူ၍ ဖိုလ္ေလးပါးရွိသည္။

နိဗၺာန္တရား = ေလာဘ ေဒါသ ေမာဟ တုိ႕ကုန္ရာျဖစ္၍ ထာ၀ရ

ၿငိမ္းေအးခ်မ္းသာေနျခင္းသေဘာ။

၁။ အနႏ ၱငါးပါး ဦးထိပ္ထား ၊ညြတ္တြားပါကြယ့္ မေမ့နဲ႕။

၂။ ဆရာမိဘ ဆိုဆံုးမ၊ လုိက္နာၾကကြယ့္ မေမ့နဲ႕။

၃။ ကိုယ့္ထက္ႀကီးသူ ၊ေျပာဆိုမူ နင္ငါဟူ၍ မေျပာနဲ႕။

၄။ သူမ်ားကိုသာ ရန္မရွာ၊ မခံခ်င္တာ မေျပာနဲ႕။

၅။ ယဥ္ေက်းေအာင္သြား ယဥ္ေအာင္စား၊စကားေျပာလဲ ယဥ္ေစ

ကြယ့္ ။

၆။ ျပစ္မွားမိလွ်င္ ခ်က္ခ်င္းပင္၊ စိတ္ျပင္မာန္ေလွ်ာ့ ကန္ေတာ့

ကြယ့္။

သီလေစာင့္ထိန္းျခင္း၏ အက်ိဳးငါးပါး

၁။ စီးပြါးဥစၥာ ရတနာတို႕ကို၊ေျမာက္ျမားစြာရျခင္း။

၂။ နာမည္ေကာင္းသတင္း ေက်ာ္ၾကားျခင္း။

၃။ ပရိသတ္ဗိုလ္ပံု အလယ္၌ တင့္တယ္ရဲရင့္ျခင္း ။

၄။ ေတြေ၀ေမ့ေမာမွဳ မရွိ ၊သတိေကာငး္လွ်က္ေသရျခငး္။

၅။ ေသလြန္ျပီးေနာက္ ေကာင္းျမတ္ေသာလူ႕ဘ၀၊နတ္ဘ၀ကိုရ

ရျခင္း။

သီလေစာင့္ထိန္းျခင္း၏ အက်ိဳး ေဆာင္ပုဒ္

စည္းစိမ္ရလ်င္း၊သတင္းေကာငး္ပ်႕ံ၊မရြံ႕ပရိသာ၊ေသခါမေတြ၊ေသနတ္ရြာလား ၊က်ိဳးငါးပါး၊မွတ္သားသီလ၀ႏ ၱ။

သီလပ်က္စီးျခင္းအျပစ္

စည္းစိမ္ပ်က္လ်င္း၊သတင္းဆုိးႏွ႕႔ံ၊ေၾကာက္ရြ႕ံပရိသာ၊ေသခါေတြ၀ယ္၊ေသ ငရဲလား ၊ျပစ္ငါးပါး မွတ္သား ဒုႆီလ။

သီလ (၂) မ်ိဳး

ငါးပါးသီလကို ေစာင့္ထိန္း၍ ဒုစရုိက္မ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းသည္

၀ါရိတၱ သီလ မည္၏။

သား သမီးက်င့္၀တ္ ၊မိဘက်င့္၀တ္ ၊တပည့္က်င့္၀တ္၊ဆရာ က်င့္၀တ္စသည္ တာ၀န္၀တၱရားမ်ားကို မပ်က္မကြက္ေအာင္ ေစာင့္ထိန္းျခင္းသည္ စာရိတၱ သီလမည္၏ ။

၀ါရိတၱသီလႏွင့္ စာရိတၱသီလ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို ေစာင့္ထိန္းပါမွ သီလျဖဴစင္သူ ျဖစ္ပါသည္။

ေမတၱာပြါးမ်ား ပို႕သျခင္း

ေမတၱာပြါးပို႕ေနျခငး္သည္ အျမတ္ဆံုးေနျခင္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္၏ ။

အခ်မ္းသာဆံုး ေနနည္းတစ္မ်ိဳးလည္း ျဖစ္၏ ။

`တစ္ေန႕သံုးခါ ၊ အိုးတစ္ရာျဖင့္၊ခ်က္ကာထမင္း၊ေပးလွဴျခင္းထက္၊ မယြင္းစင္စစ္၊

ႏို႕တစ္ညွစ္စာ၊ေမတၱာပြါးမ်ား၊ က်ိဳးၾကီးမားသည္၊ဘုရားျမတ္စြာ မိန္႕ခြန္းတည္း ။

အရပ္(၁၀)မ်က္ႏွာ ေမတၱာပြါးပို႕နည္း

(ဒိသာ ဖရဏေမတၱာပို႕နည္း)

၁။ အေရွ႕အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

    ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊
   ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊
   ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊
    ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၂။ အေနာက္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

    ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊
     ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊
     ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊
     ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၃။ ေျမာက္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၄။ ေတာင္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕
     ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊
     ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊
     ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊
     ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၅။ အေရွ႕ေတာင္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၆။ အေနာက္ေျမာက္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၇။ အေရွ႕ေျမာက္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၈။ အေနာက္ေတာင္အရပ္၌ရွိေသာ အနႏၱစၾက၀ဠာ အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၉။ ေအာက္အရပ္၌ရွိေသာ ထက္၀န္းက်င္ အနႏၱစၾက၀ဠာ အပါ

ယ္ဘံုသား

အနႏၱသတၱ၀ါတို႕

ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

၁၀။ အထက္အရပ္၌ရွိေသာ ထက္၀န္းက်င္ အနႏ ၱစၾက၀ဠာ

အနႏ ၱနတ္ျဗဟၼာတို႕ ေဘးရန္ခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမး္ၾကပါေစ၊

ေဒါသခပ္သိမ္း ကင္းၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ဆင္းရဲခပ္သိမ္း ကငး္ၿငိမ္းၾကပါေစ၊

ႏွလံုးစိတ္၀မ္း ေအးခ်မး္ၾကပါေစ ။

ေမတၱသုတ္ေတာ္လာ ေမတၱာပြါးပို႕နည္း(၁၁)နည္း

၁။ လံုးစံုမ်ားစြာ သတၱ၀ါ ခ်မ္းသာကိုယ္စိတ္ျမဲပါေစ ၊